Trải qua 81 năm xây dựng và trưởng thành của ngành Tư pháp Việt Nam (28/8/1945 - 28/8/2026), ngành Tư pháp tỉnh Hưng Yên ngày càng khẳng định vai trò là cơ quan tham mưu quan trọng về xây dựng và hoàn thiện thể chế, đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền trong kiến tạo phát triển, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Trong không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, với yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp, ngành Tư pháp tỉnh Hưng Yên tiếp tục đổi mới mạnh mẽ từ xây dựng, hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật đến cải cách hành chính, cải cách tư pháp, chuyển đổi số và xây dựng đội ngũ công chức, viên chức, góp phần tạo dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, gần dân, sát dân và vì Nhân dân phục vụ.

Thể chế đi trước, mở đường cho phát triển

Trong tiến trình phát triển của mỗi địa phương, thể chế không chỉ là khuôn khổ quản lý mà còn là nguồn lực, là động lực và lợi thế cạnh tranh. Nhận thức sâu sắc yêu cầu đó, ngành Tư pháp tỉnh Hưng Yên luôn đặt công tác xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật ở vị trí trung tâm; chủ động tham mưu để các chủ trương lớn của Đảng, chính sách của Nhà nước được thể chế hóa kịp thời, đúng thẩm quyền, sát thực tiễn và có tính khả thi cao. Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật được gắn chặt với yêu cầu tháo gỡ các “điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực và phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của tỉnh.

Đồng chí Nguyễn Lê Huy, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh chủ trì tại điểm cầu tỉnh tại Hội nghị sơ kết công tác tư pháp 6 tháng đầu năm và triển khai công tác tư pháp 6 tháng cuối năm 2026

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Sở Tư pháp đã tham gia ý kiến đối với 260 dự thảo văn bản của Trung ương và địa phương; thẩm định 55 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; tự kiểm tra 24 quyết định quy phạm pháp luật và kiểm tra theo thẩm quyền 8 quyết định của UBND cấp xã. Trên cơ sở rà soát, Sở đã tham mưu trình HĐND tỉnh bãi bỏ 11 nghị quyết, trình UBND tỉnh bãi bỏ 23 quyết định; đồng thời trình công bố 995 văn bản hết hiệu lực toàn bộ và 2 văn bản hết hiệu lực một phần trong năm 2025. Cùng kỳ, HĐND, UBND cấp tỉnh đã ban hành 28 văn bản quy phạm pháp luật; cấp xã ban hành 29 văn bản. Cả 28 văn bản của cấp tỉnh đều được cập nhật lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, bảo đảm yêu cầu công khai, minh bạch và thuận tiện trong tra cứu, áp dụng.

Một trong những nhiệm vụ có tính cấp bách, đồng thời cũng là thách thức lớn, là xử lý hệ thống văn bản sau hợp nhất tỉnh và sắp xếp đơn vị hành chính. Tỉnh phải rà soát, lựa chọn áp dụng, thay thế hoặc bãi bỏ 1.231 văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND hai tỉnh trước hợp nhất. Sở Tư pháp đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 137/KH-UBND ngày 20/4/2026 về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên địa bàn và thành lập Tổ công tác của tỉnh; đồng thời tổ chức rà soát theo các chuyên đề liên quan trực tiếp đến lao động, bảo hiểm xã hội, việc làm, điều kiện đầu tư kinh doanh, giáo dục và đào tạo, thủ tục hành chính. Công việc thầm lặng, nhưng tỉ mỉ này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hình thành một khuôn khổ pháp lý thống nhất cho không gian phát triển mới, hạn chế mâu thuẫn, chồng chéo và bảo đảm hoạt động quản lý không bị gián đoạn.

Chất lượng thể chế còn được bảo đảm bằng kỷ luật, kỷ cương và cơ chế kiểm soát quyền lực trong toàn bộ quy trình xây dựng pháp luật[1]. Từ ngày 01/7/2025 đến ngày 30/6/2026, Sở Tư pháp đã góp ý 218 văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương, 267 văn bản của tỉnh và thẩm định 245 dự thảo văn bản của tỉnh. Hoạt động thẩm định chú trọng sự cần thiết, căn cứ chính trị, căn cứ pháp lý, tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, tính khả thi và tác động của chính sách; kịp thời kiến nghị chỉnh sửa những nội dung chồng chéo, chưa phù hợp hoặc tiềm ẩn lợi ích cục bộ. Trong 6 tháng đầu năm 2026, 15/15 phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật trên hệ thống chuyên ngành đã được xử lý, đạt 100%. Qua đó, vai trò “gác cổng” pháp lý của cơ quan tư pháp được thể hiện bằng tinh thần độc lập, khách quan, khoa học và trách nhiệm.

Đổi mới xây dựng pháp luật không dừng ở việc bảo đảm đúng quy trình. Ngành Tư pháp tỉnh đang chuyển mạnh tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; gắn xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành, theo dõi phản ứng của thực tiễn và tiếp nhận phản ánh từ cơ sở. Mỗi báo cáo thẩm định, mỗi đợt rà soát vì thế không chỉ trả lời câu hỏi “đúng luật hay chưa”, mà còn phải góp phần trả lời “có thực hiện được không”, “chi phí tuân thủ ra sao” và “quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm như thế nào”.

Đưa pháp luật đến gần hơn với người dân

Pháp luật chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được người dân hiểu, tin tưởng và tự giác thực hiện. Với phương châm hướng về cơ sở, công tác truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật của tỉnh ngày càng được đổi mới cả về nội dung và phương thức. Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh tổ chức 2.296 cuộc tuyên truyền trực tiếp và trực tuyến, thu hút 3.395.089 lượt người; 28 cuộc thi tìm hiểu pháp luật có 1.699.275 lượt người dự thi. Có 305 chính sách và 166 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật được truyền thông, tạo thêm kênh để người dân, doanh nghiệp tham gia từ sớm vào quá trình xây dựng chính sách.

Sở Tư pháp và Báo Pháp luật Việt Nam ký kết chương trình phối hợp tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật; xây dựng, vận hành hiệu quả Trung tâm Truyền thông số của Sở Tư pháp tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2026 - 2030

Nội dung tuyên truyền bám sát các luật, nghị quyết mới, đồng thời tập trung vào những vấn đề thiết thực của đời sống. Hình thức truyền thông được mở rộng từ hội nghị, tập huấn, tài liệu hỏi - đáp, tờ gấp đến trang thông tin điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số. Chuyên mục “Tư vấn pháp luật” phối hợp với Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên được phát trực tiếp hai buổi mỗi tuần trên sóng FM, đồng thời lan tỏa trên YouTube, TikTok, ứng dụng HungyentvGo và website của Báo và Đài phát thanh – truyền hình Hưng Yên. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Sở đã chỉ đạo in, phát hành 330.000 tờ gấp về bồi thường nhà nước, đăng ký biện pháp bảo đảm, hộ tịch, nuôi con nuôi, quốc tịch; xây dựng 42 tờ gấp và nhiều bộ tài liệu hỏi - đáp về môi trường, an ninh, trật tự, phòng, chống bạo lực, lừa đảo trên không gian mạng, hàng giả và trốn thuế.

Cùng với phổ biến pháp luật, hòa giải ở cơ sở tiếp tục được là một thiết chế gần dân, có khả năng hóa giải mâu thuẫn ngay từ cộng đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các tổ hòa giải đã tiếp nhận, giải quyết xong 397 vụ việc, trong đó hòa giải thành 279 vụ. Mỗi vụ việc được giải quyết bằng đối thoại, thấu hiểu và đúng pháp luật không chỉ giúp các bên tiết kiệm thời gian, chi phí, mà còn góp phần giữ gìn tình làng nghĩa xóm, hạn chế khiếu kiện kéo dài và giảm áp lực cho các cơ quan nhà nước. Cùng với đó, Hưng Yên đang triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu hòa giải ở cơ sở và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tra cứu, gợi ý phương án hòa giải; kết hợp tri thức pháp lý với kinh nghiệm, uy tín và sự gần gũi của đội ngũ hòa giải viên.

Công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được triển khai theo hướng chủ động, thiết thực. Sở Tư pháp đã tham mưu chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030; biên soạn tài liệu hỏi - đáp pháp luật liên quan đến sản xuất, kinh doanh. Đây là cầu nối quan trọng để doanh nghiệp nhận diện sớm rủi ro pháp lý, nâng cao năng lực tuân thủ và yên tâm đầu tư, mở rộng hoạt động trong môi trường pháp lý minh bạch, ổn định.

Bổ trợ tư pháp và trợ giúp pháp lý góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển

Sự phát triển của các hoạt động luật sư, công chứng, chứng thực, giám định tư pháp, thừa phát lại, tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý vừa phản ánh nhu cầu ngày càng cao của xã hội, vừa đặt ra yêu cầu quản lý nhà nước chặt chẽ, minh bạch. Ngành Tư pháp Hưng Yên chú trọng đồng thời hai nhiệm vụ: tạo điều kiện để các tổ chức hành nghề phát triển lành mạnh, nâng cao chất lượng dịch vụ; tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý vi phạm để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các tổ chức hành nghề luật sư trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành 1.189 vụ việc, gồm 72 vụ tham gia tố tụng, 1.053 vụ tư vấn và dịch vụ pháp lý khác, 64 vụ trợ giúp pháp lý. Các tổ chức hành nghề công chứng thực hiện 59.715 việc, với số phí công chứng thu được hơn 44,69 tỷ đồng. Trong lĩnh vực chứng thực, các tổ chức hành nghề công chứng thực hiện 228.973 bản sao và 26.395 việc chứng thực chữ ký; UBND cấp xã thực hiện chứng thực 589.343 bản sao, trong đó có 160.523 bản sao điện tử từ bản chính, cùng 90.199 chữ ký và 27.933 hợp đồng, giao dịch. Những con số này cho thấy dịch vụ pháp lý đang hiện diện ngày càng sâu trong các giao dịch dân sự, kinh doanh và đời sống thường ngày.

Hoạt động thừa phát lại[2] tiếp tục phát triển, với 6.321 vi bằng được lập trong 6 tháng đầu năm; công tác giám định kỹ thuật hình sự thực hiện 1.377 vụ việc, giám định pháp y 223 vụ việc và giám định ngoài tố tụng 32 yêu cầu. Sở đã tổ chức kiểm tra chuyên ngành tại 3 tổ chức hành nghề đấu giá, 4 tổ chức hành nghề công chứng; kiểm tra công tác hộ tịch, nuôi con nuôi, bồi thường nhà nước tại 2 xã. Việc tăng cường hậu kiểm, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh thiếu sót góp phần củng cố kỷ cương hành nghề, nâng cao niềm tin của người dân và doanh nghiệp đối với các dịch vụ tư pháp.

Ở một phương diện giàu ý nghĩa nhân văn, trợ giúp pháp lý tiếp tục là điểm tựa pháp luật cho người nghèo, người khuyết tật, người cao tuổi và các nhóm yếu thế. Trong nửa đầu năm 2026, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tiếp nhận 778 vụ việc tham gia tố tụng; hoàn thành 434 vụ, đang giải quyết 344 vụ và thực hiện 43 việc tư vấn pháp luật đơn giản. Việc trợ giúp không chỉ là cung cấp một dịch vụ pháp lý miễn phí, mà còn góp phần bảo đảm quyền tiếp cận công lý, nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật và chất lượng tranh tụng trong tiến trình cải cách tư pháp.

Ngành Tư pháp cũng duy trì phối hợp với Công an, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân, cơ quan Thi hành án dân sự và các cơ quan liên quan trong giám định tư pháp, trợ giúp pháp lý, đăng ký biện pháp bảo đảm, phổ biến pháp luật, theo dõi thi hành pháp luật và các nhiệm vụ cải cách tư pháp. Sự phối hợp đúng chức năng, đúng thẩm quyền giúp xử lý kịp thời vướng mắc, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời phòng ngừa lạm quyền, bỏ lọt trách nhiệm hoặc can thiệp không đúng quy định vào hoạt động tư pháp.

Cải cách hành chính, chuyển đổi số vì sự thuận tiện của người dân

Cải cách hành chính trong lĩnh vực tư pháp được triển khai đồng bộ từ cải cách thể chế, thủ tục hành chính, tổ chức bộ máy, chế độ công vụ đến xây dựng chính quyền số. Đến thời điểm báo cáo kiểm tra cải cách hành chính năm 2026, Sở Tư pháp đã hoàn thành 22 trong tổng số 33 nhiệm vụ theo kế hoạch; tham mưu ban hành 20 quyết định công bố danh mục thủ tục hành chính mới, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ. Toàn ngành có 188 thủ tục hành chính, gồm 132 thủ tục cấp tỉnh và 56 thủ tục cấp xã; trong đó có 125 thủ tục trực tuyến toàn trình. Việc công khai, cập nhật kịp thời và tổ chức tiếp nhận thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính đang từng bước tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Ra mắt Tổ công tác số 01 triển khai mô hình 3 đột phá trọng tâm của ngành Tư pháp năm 2026 tại xã Nghĩa Trụ

Chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp đột phá. Các cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, pháp luật, quốc tịch, trợ giúp pháp lý cùng Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung của Bộ Tư pháp được khai thác phục vụ chuyên môn. Tính đến ngày 16/6/2026, các xã, phường đã rà soát, làm sạch 90.860 dữ liệu khai sinh, bảo đảm thống nhất giữa Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Sau hợp nhất, 3.033 bản án, quyết định ly hôn do Tòa án cung cấp đã được ghi chú vào sổ hộ tịch và cập nhật lên cơ sở dữ liệu điện tử. Đây là những bước đi cụ thể để hình thành dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, tạo nền tảng cắt giảm giấy tờ và tái sử dụng thông tin trong giải quyết thủ tục.

Dấu ấn đổi mới còn thể hiện ở các sáng kiến đang được nghiên cứu, triển khai: cơ sở dữ liệu hòa giải ở cơ sở tích hợp trí tuệ nhân tạo; cơ sở dữ liệu vi bằng; nền tảng trợ lý ảo hỗ trợ rà soát văn bản quy phạm pháp luật; cơ sở dữ liệu trợ giúp pháp lý và AI hỗ trợ tra cứu, tư vấn. Bảy ý tưởng, giải pháp cải cách hành chính của công chức, viên chức ngành Tư pháp đã được lựa chọn tham gia cuộc thi cấp tỉnh, tập trung vào khảo sát nhu cầu thủ tục hành chính qua mã QR, trợ giúp pháp lý và hỗ trợ thủ tục tại nhà, ứng dụng AI trong hòa giải và rà soát văn bản, phân cấp gắn với hậu kiểm, cũng như tích hợp dữ liệu giấy chứng sinh trong đăng ký khai sinh.

Quá trình số hóa không tránh khỏi khó khăn: hệ thống dùng chung có thời điểm chưa ổn định, dữ liệu liên thông giữa các ngành còn phát sinh lỗi, công chức cơ sở phải theo dõi và thao tác trên nhiều hệ thống. Ngành Tư pháp tỉnh đã thẳng thắn nhận diện những điểm nghẽn này, duy trì các nhóm hỗ trợ nghiệp vụ trực tuyến cho 104 xã, phường, tổ chức tập huấn và tổng hợp kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền. Cách tiếp cận ấy cho thấy chuyển đổi số không đơn thuần là đưa quy trình cũ lên môi trường điện tử, mà phải hướng tới thiết kế lại quy trình, liên thông dữ liệu, giảm thao tác và đo hiệu quả bằng sự thuận tiện thực chất của người dân.

Xây dựng Ngành trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu mới

Mọi kết quả của công tác tư pháp đều bắt đầu từ chất lượng đội ngũ. Sau hợp nhất, Sở Tư pháp tỉnh Hưng Yên nhanh chóng kiện toàn tổ chức, sắp xếp nhân sự, bảo đảm hoạt động liên tục. Tổ chức bộ máy của Sở hiện có 5 phòng chuyên môn, nghiệp vụ; Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước với 2 phòng và 2 chi nhánh; Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản; Phòng Công chứng số 1. Cùng với việc hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, Sở xây dựng và trình UBND tỉnh Đề án vị trí việc làm và cơ cấu ngạch công chức[3]; rà soát quy hoạch cán bộ; giao quyền tự chủ tài chính giai đoạn 2026-2030 cho hai đơn vị sự nghiệp trực thuộc, đồng thời chỉ đạo các đơn vị sự nghiệp xây dựng Đề án vị trí việc làm và tổ chức triển khai sau khi phê duyệt. Đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả đánh giá công tác công chức, viên chức theo sản phẩm công việc[4].

Xây dựng Ngành không chỉ là sắp xếp đầu mối, mà cốt lõi là xây dựng đội ngũ có bản lĩnh chính trị, tinh thông nghiệp vụ, liêm chính và tận tụy. Công tác đào tạo, bồi dưỡng được gắn với kỹ năng xây dựng chính sách, thẩm định, kiểm tra văn bản, nghiệp vụ hộ tịch, chứng thực, nuôi con nuôi, xử lý vi phạm hành chính và kỹ năng số. Trong điều kiện khối lượng công việc lớn, yêu cầu ngày càng cao và đội ngũ pháp chế ở nhiều cơ quan còn kiêm nhiệm, tinh thần phối hợp, chia sẻ trách nhiệm và học tập thường xuyên càng có ý nghĩa quyết định.

Kỷ luật, kỷ cương công vụ và kiểm soát quyền lực được gắn với từng khâu công tác. Ngành tiếp tục quán triệt các quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật và các hoạt động có liên quan; đề cao trách nhiệm người đứng đầu, tính công khai, minh bạch, khách quan trong tham mưu. Công tác thi đua, khen thưởng được tổ chức gắn với nhiệm vụ chính trị, cải tiến phương pháp làm việc và chất lượng phục vụ, qua đó tạo động lực để mỗi công chức, viên chức không ngừng đổi mới.

Tiếp tục đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới

Những kết quả đạt được trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, sự chủ động đổi mới và quyết tâm chính trị cao của ngành Tư pháp tỉnh Hưng Yên trong thực hiện các nhiệm vụ được giao. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để ngành tiếp tục nâng cao chất lượng công tác, đáp ứng tốt hơn yêu cầu quản lý nhà nước và phục vụ Nhân dân trong giai đoạn phát triển mới.

Trong thời gian tới, ngành Tư pháp tỉnh Hưng Yên sẽ tiếp tục quán triệt sâu sắc các chủ trương của Đảng, nhất là các Nghị quyết số 57-NQ/TW, số 66-NQ/TW; tập trung nâng cao chất lượng xây dựng và hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số; thực hiện hiệu quả phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát; đồng thời kiện toàn tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp có bản lĩnh chính trị vững vàng, chuyên môn sâu, tinh thần trách nhiệm, tận tụy phục vụ Nhân dân và khả năng thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Phát huy truyền thống 81 năm xây dựng và trưởng thành của ngành Tư pháp Việt Nam, với tinh thần “Đoàn kết - Kỷ cương - Trách nhiệm - Đổi mới - Phát triển”, ngành Tư pháp tỉnh Hưng Yên quyết tâm tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan tham mưu và “gác cổng”cho tỉnh về xây dựng và hoàn thiện về thể chế; góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nền hành chính hiện đại, nền tư pháp chuyên nghiệp; kiến tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, bảo đảm quyền con người, quyền công dân và đồng hành cùng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, cùng đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới./.